Boekrecentie Gerlacus Buma

Boekrecentie Gerlacus Buma: een Friese patriciërszoon in het leger van Napoleon en Willem I. Schrijvers Sybrand van Haersma Buma en Wiete Hopperus Buma
 
Het boek Gerlacus Buma is gebaseerd op oude brieven van Gerlacus die hij aan zijn ouders heeft geschreven. Het boek geeft een uitstekende inkijk in het leven van welgestelde zonen in het begin van de 19e eeuw. Gerlacus Buma is de eerste zoon van een rijke Friese familie en voorbestemd voor het leven als jurist of openbaar bestuurder om hiermee de naam en rijkdom van de familie veilig te stellen. Het loopt echter anders. Hij is een matige leerling en heeft moeite met het ‘keurslijf’ van de familie. Toen de Franse keizer Napoleon echter na de nederlagen bij in Rusland, Duitsland en Spanje verlegen zat om nieuwe soldaten en officieren en ook de zonen van rijkere families zich niet langer konden vrijkopen, moet Gerlacus dienst nemen bij de bereden Franse Garde d’honneur. Dienen in een cavalerie-eenheid past beter bij de psyche van Gerlacus en vol goede moed trekt trekt hij (weliswaar gedwongen) ten strijde. Samen met andere Friese garde-officieren trekt hij via Zuid Nederland, België en Noord Frankrijk naar Duitsland om zich bij het leger van Napoleon te voegen. Maar Napoleon wordt tot aftreden gedwongen voordat Gerlacus aan gevechten kan deelnemen en hij keert terug naar Nederland.

Hij besluit echter deze levensstijl voort te zetten en neemt direct vrijwillig dienst in het in november opgerichte 6e Regiment Huzaren van Boreel. Hij is één van de eerste officieren die toetreedt tot dit regiment, wat uiteindelijk ook zijn stamregiment blijft. Met dit 6e Regiment Huzaren neemt Gerlacus deel aan de slag bij Quatre Bras en Waterloo en vanaf het slagveld schrijft hij zelfs een snel briefje aan zijn ouders. Hij neemt deel aan de hierop volgende veldtocht naar Parijs. Na de oorlog maakt Gerlacus promotie en schopt het zelfs tot adjudant-majoor van het regiment. Later neemt hij ook deel aan de Tiendaagse Veldtocht tegen de Belgische opstandelingen. 
 
Opvallend is dat Gerlacus dienst neemt in een nieuwe opgericht regiment in Haarlem en Leiden en niet in het ongeveer tegelijkertijd opgerichte huzaren regiment in Friesland, namelijk Huzaren van Sytzama. Hoewel Gerlacus wel een sollicitatiebrief aan de baron van Sytzama had geschreven gaat het gerucht in de familie Buma rond, dat de vader van Gerlacus het hem verboden had in het regiment Huzaren Sytzama dienst te nemen omdat hij dan geconfronteerd zou worden met de zonen van Friese pachters. 
 
Het leven is Gerlacus echter niet altijd even goed gezind. Zijn leeft op grote voet en zit daarom vrijwel altijd om geld verlegen. Veel van zijn brieven aan zijn ouders bevatten een indirecte smeekbede om geld. 
 
De officier Gerlacus is geen hoogvlieger. In het boek komt hij naar voren als een normaal functioneerde officier, die zich het leven goed laat smaken. In het boek komt hij naar voren als een goed ruiter, die ook niet bang is op het slagveld en vrij lijkt te blijven van oorlogstrauma’s. Hij is echter wel trots en snel gekrenkt. Hij is onder andere hevig teleurgesteld door het mislopen van de Militaire Willemsorde. In zijn brieven doet hij regelmatig verslag van het functioneren van zijn mede-officieren en ook boven hem geplaatste officieren ontkomen niet aan zijn kritiek. Zijn verhouding met de oprichter van het Regiment, Willem Francois Boreel, is ronduit gespannen. 
 
Zijn privé-leven heeft wel ernstig te lijven van het huzarenleven. Het onzekere militaire bestaan met de vele overplaatsingen en diverse veldtochten, maakt een normaal gezinsleven onmogelijk. Zijn huwelijk eindigt uiteindelijk in een echtscheiding, waarbij hijzelf in een brief als reden het ‘sleg levensgedrag’ van zijn vrouw noemt. Zijn dochter uit dit huwelijk adoreert hij echter. Hij sterft uiteindelijk in 1838 op 45-jarige leeftijd, vereenzaamd, in Leeuwarden.
 
Het boek Gerlacus Buma is een vlot geschreven boek. De beide schrijvers weten te boeien en nemen de lezer in een vlot tempo door het leven van Gerlacus heen.  De militair geïnteresseerden onder de lezers zullen teleurgesteld zijn over het gebrek aan militaire details over veldtochten en veldslagen in de brieven van Gerlacus, hetgeen we vanwege operationele geheimhoudingsregels destijds eigenlijk ook niet mogen verwachten. De historisch geïnteresseerden zullen echter verheugd zijn want het boek geeft een unieke inkijk in de familieverhoudingen van een rijke Friese familie in een turbulente tijd. Samenvattend blijft het een zeer lezenswaardig boek, met de nodige details over het leven van een cavalerie-officier op stand. Het boek behandelt het leven van een jong officier in de eerste decennia na de oprichting van het Regiment Huzaren van Boreel. Het geeft weliswaar een persoonlijke, maar toch een prima kijk op het leven als subaltern officier in ons Regiment en is daarmee een uitstekende aanvulling op ons rijke Regimentsgeschiedenis.
 

Een reactie plaatsen

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.