De beklimming van de Elbrus

Door kolonel Hans van Dalen, Regimentscommandant Huzaren van Boreel

Vrijwel iedereen weet dat de Duitsers in de zomer van 1942 een vlag op de hoogste berg van het Kaukasus-gebergte, de Elbrus, hebben geplaatst. Dit was echter geen eenvoudige bergbeklimming, maar een heuse gevechtsoperatie in hooggebergte. Het planten van de Duitse vlag op de Elbrus vormde het culminatiepunt van de Duitse oorlogssuccessen. Daarna ging het gelukkig bergafwaarts met het Nazi Regime.

Inleiding

Direct na de val van Rostov aan de Don in juli 1942, kreeg de commandant van het 49e GebirgsKorps, generaal Conradt, al van de opperbevelhebber van Heeresgruppe A, veldmaarschalk List, de opdracht om zich met zijn twee bergdivisies (de 1e en 4e GebirgsDivision) te gaan voorbereiden op overschrijding van het Kaukasus gebergte (500 km verder naar het zuiden). Hij moest met zijn legerkorps de passen ten westen van de Elbrus veroveren om daarna de havenstad Suchum te veroveren, waarna een doorschrijding zou plaatsvinden door het 17e Leger die vervolgens de andere Russische en Georgische kustplaatsen aan de Zwarte Zee zou veroveren. De belangrijkste pas was de zogenaamde ‘Suchumse Hoofdweg’. Hoofdweg alleen in naam, want zelfs deze belangrijke weg was niet geheel verhard en bestond deels uit een half verhard zandpad met vele steile haarspeldbochten. Kortom: een taak voor bergsoldaten en niet voor gemotoriseerde eenheden.

Er bestond een gezonde rivaliteit tussen de beide bergdivisies. De 1e GebirgsDivision (‘Edelweiβ Division’) was de oudste divisie en een soort ‘stamdivisie’ voor de andere Duitse bergdivisies. De eenheid had deelgenomen aan de veldtochten in Polen, Frankrijk, Joegoslavië en Zuid-Rusland. De 1e GebirgsDivision was een zeer ervaren divisie en werd geleid door ‘General der Gebirgstruppen’ Hubert Lanz. De 4e GebirgsDivision (‘Enzian Division’) was jonger en nam pas vanaf 1941 deel aan de oorlog. Haar inzet was eveneens Joegoslavië en Zuid Rusland. Ze werd geleid door ‘General der Gebirgstruppen’ Karl Eglseer.

Het plan

De Elbrus is een stratovulkaan in het Kaukasusgebergte en ligt het zuidwesten van de Russische autonome republiek Karbardië-Balkarië, vlakbij de grens met Georgië. De Elbrus is een dominante berg die goed van veraf te zien is. De berg heeft eigenlijk twee toppen, waarbij de westelijke top met 5642 meter het hoogst is. Het is hiermee de hoogste berg van Europa. Terwijl de Duitse gemechaniseerde eenheid over de Kuban vlakte naar het zuiden stormden en de bergsoldaten te voet volgen werden er al plannen gemaakt om de Elbrus te beklimmen. Op 5 augustus 1942 formeerde de 1e GebirgsDivision bijvoorbeeld al een speciale hooggebergte compagnie van 40 man om later de Elbrus te kunnen beklimmen. Deze compagnie stond onder bevel van Hauptmann Heinz Groth. Later werd op bevel van het 49e GebirgsKorps Hauptmann Max Gämmerler met negen mannen van de 4e GebirgsDivision aan deze hooggebergte compagnie toegevoegd

¹

. Beide divisies moesten namelijk in de eer van de beklimming delen. De hooggebergte compagnie bestond uit diverse ervaren bergbeklimmers waarvan sommigen zelfs al Himalaya bergen hadden beklommen. Hauptmann Groth voerde met speciale lang afstand vliegtuigen van het IV Fliegerkorps daarnaast speciale verkenningsvluchten uit om het bergmassief te bekijken en beklimmingsroutes te verkennen. Er werd in Duitse kringen echter wel stevig gediscussieerd over de waarde van de Elbrus beklimming. Sommigen vonden het onzin en verspilling van mankracht, anderen wezen op het belang van verovering van het Elbrus-massief die vier doorgangspassen naar het zuiden beheerste

²

.Op 10 augustus bereikten de Duitse gemechaniseerde eenheden al de voet van de Kaukasus, terwijl de bergdivisies

³

pas halverwege waren. De plannen werden veranderd. De gemechaniseerde eenheden wachten niet op de bergdivisies, maar kregen opdracht om langs de voet de Kaukasus richting oosten te marcheren om daarna verder in het oosten pas de Kaukasus te passeren richting Tbilisi (in Georgië)

⁴

. De westelijke bergpassen over de Kaukasus hoefden niet langer veroverd te worden, doch slechts te worden beveiligd tegen Russische flankaanvallen. De centrale en meer oostelijk gelegen bergpassen moesten wel worden veroverd. Deze veranderende opdracht kreeg het 49e GebirgsKorps. De 4e GebirgsDivision kreeg het westelijk gedeelte

⁵

en het 1e GebirgsDivision het oostelijk gedeelte van de korpssector

⁶

. Voorafgegaan door verkenningseenheden bereikten de beide divisies op 10 en 11 augustus de voet van het gebergte en drukte het Rode Leger het hooggebergte in. De passen zelf werden door het Rode Leger zwaar verdedigd, maar zo rond 17 en 18 augustus werden enkele passen door de Duitsers veroverd. De Duitsers slagen er echter in de hierop volgende weken niet in om de zuidelijke uitgangen van de bergpassen richting Georgië te veroveren.

De bestijging

Op de eerste dag van de tocht 17 augustus, was de gevechtsgroep van Hauptmann Groth (bestaande uit zijn eigen oude 13e compagnie van het 99e GebirgsJägerRegiment onder leiding Oberleutnant Hierholzer) en de al genoemde speciaal gevormde hooggebergte compagnie opgerukt door het Ullu-Kam dal en bivakkeerde aan het einde van de dag bij de berghut op 2241 meter hoogte. Hier werd een basiskamp ingericht. Hauptmann Heinz Groth vertelt: “Von diesem Basislager aus soll der Aufstieg auf den Chotju-Tau Paβ (3346 meter) und über den Südwestgrat zur Westhütte des Elbrus führen. Vor dieses (bergsteigerische) Vergnügen hatte aber die militärische Führung taktische Pflichten gesetzt. Die Seitentäler müssen von Feindresten gesäubert werden, die Pässe im Hauptkamm besetzt und der Nachschub organisiert weren. Mit Fuchs und Besler erkunden und besetzen wir den später wichtig werdende Asau-Paβ (3300 meter), dat niedrigste Tor zum Baksantal.”

De groep bereikt de 3546 meter hoge Chotju-Tau pas aan de westelijke voet van de Elbrus. Deze opmars was door de Sovjets niet veel in de weg gelegd, maar opgeblazen bruggetjes, steile rotsen en onbegaanbare grindhellingen hadden de Duitsers veel problemen bezorgd. Het 20 man sterke spitspeloton moest hier op de nakomende ‘muilezel-colonne’ wachten waarmee wapens, munitie en voedsel werden vervoerd. De enige kaart die ter beschikking stond was een 1:100.000 kaart die de Duitse geografische dienst aan de hand van een Russische kaart had gemaakt. Op deze kaart stonden drie hutten ingetekend die mogelijk gebruikt zouden kunnen worden als tussenstation. Een westhut op 4045 meter aan de zuidwestkam van de berg, een op 4100 meter gelegen hut ten zuiden van de oostelijke top van de berg nabij de grote ijsgletsjer (Asau gletsjer) en de op 4690 meter hoog gelegen Gastuchohut aan de zuidvoet van de oostelijke top van de berg. Om een volgend tussenstation te vinden besloot Hauptmann Groth een verkenningsgroep onder leiding van Leutnant Krauss naar de westhut op de zuidwestkam te sturen. Hauptmann Groth vertelt weer:

“Dr. Karl von Krauss stöβt auf den Südwestgrat des Elbrus aufwärts um die auf der Karte verzeichnete ‘Westhütte’ zu besetzen, muβ aber feststellen, daβ dieselbe niet besteht. Diese Feststellung wirft den vorgesehenen Angriffsplan auf den Elbrus zunächst um, denn vom Chotju-Tau Paβ die 2000 Meter Höhenunterschied in einem Zuge mit Gepäck und Waffen zum Gipfel des Elbrus zu bewältigen, das ist für unseren bergentwöhnte Verfassung doch zu viel. Wir brauchen einen Zwischenstützpunkt!”

Hauptmann Groth besloot vervolgens om een nieuwe verkenningsgroep van acht man, onder leiding van de verbindingsofficier, Oberleutnant Schneider⁶, vooruit te sturen om de andere twee hutten aan de zuidkant van de berg te vinden. De verkenningsgroep meldde dat de Gasuchohut niet meer bestond, maar dat de hut op 4100 meter bij de ijsgletsjer omgebouwd was in een modern, met aluminium bekleed, toeristen hotel, compleet met elektriciteit en verwarming⁷. Het imposante met aluminium bekleedde gebouw lag op een rotsplateau tussen de Asau- en Terskol-gletsjer in. In de directe omgeving waren verder meerdere blokhutten gemaakt. In de nabijheid van het gebouw zelf was ook nog een meteorologisch weerstation aanwezig.

Nadat hij via een teruggekeerde ordonnans dit bericht had gekregen, spoedde Hauptmann Groth zich met de ordonnans richting de ontdekte plaats en gaf de rest van zijn spitspeloton opdracht te wagen op de ‘muilezelcolonne en daarna bij te trekken. Bij dag aanbreken kan Hauptmann Groth van het prachtige uitzicht genieten en het gebouw in de verte bewonderen, maar van Leutnant Schneider en zijn verkenningsgroep was niets meer te zien. Op de ijsgletsjer waren ook geen sporen meer te vinden. Hauptmann Groth verkeerde in de mening dat Leutnant Schneider het gebouw had bezet en begaf zich in die richting.

Oberleutnant Schneider had echter in de eerdere nacht ontdekt dat het gebouw bezet was door troepen van het Rode Leger. Die gebruikten het toeristenhotel als kazerne voor opleiding van bergtroepen. Leutnant Schneider had hierop met zijn verkenningsgroep een waarnemingspositie in genomen. Hij zag rond het middaguur zijn bevelvoerende Hauptmann Groth naderen en stuurde razendsnel de ervaren bergbeklimmer⁸ Schwarz in zijn richting om de kapitein te waarschuwen. Deze bereikte hem op tijd, maar de uitgeputte Groth besloot een witte zakdoek rond te zwaaien en liep naar een Russische wachtpost. Deze brachten hem onder bewaking naar een groepje Russische officieren die in het daadwerkelijke weerstation hun commandopost hadden ingericht. Hauptmann Groth zag dat het kazernecomplex door ongeveer een peloton Kirgiezen⁹, getraind voor berggevechten, was bezet. Met handen en voeten en een schets blufte Hauptmann Groth dat het gebied door een sterke Duitse eenheid was omringd en dat hij als ‘parlementariër’ naar voren was gestuurd. Na wat heen en weer gepraat, waarin zich ook enkele civiele Russische meteorologen mengden, besloten de Kirgiezen het zekere voor het onzekere te nemen en trokken zich met hun wapens terug in het Baksan dal. Vier Kirgizische soldaten bleven met hun wapens achter, maar Groth wist ze op hun gemak te stellen, ze legden hun wapens aan de kant en werkten zelfs met de Duitsers mee. Intussen was ook Leutnant Steiner met zijn verkenningsgroep genaderd en betrad het gebouw. Steiner haalde een Duitse oorlogsvlag tevoorschijn en Schwarz klom op het dak en hing die in de mast van het weerstation. De belangrijke post was veroverd zonder een schot te lossen.

In de loop van de nacht van 18 op 19 augustus trok ook de rest van het spitspeloton en de ‘muilezel-colonne’ bij en nog later arriveerde ook Hauptmann Gämmerler met de hoofdmacht. De gehele eenheid¹⁰ rustte uit in het grote Elbrus gebouw (40 kamers met 150 bedden en veel voorraden). Deze dagen gingen echter wel gepaard met sneeuwbuien en hagelstormen. Ondanks het slechte weer werden wel korte oefentochten tot 5000 meter hoogte uitgevoerd om aan de ijle lucht te wennen. Al op 19 augustus werd geprobeerd om de Elbrus te beklimmen, maar dit mislukte door het slecht weer. Hauptmann Gämmerler bericht ons:

“…Ein herrlicher Sonnenaufgang verspricht uns einen schönen Tag für unser Unternehmen. Als wir aber in 4800 Meter die Felsen des Ostgipfels erreichen, is bereits die erste Gewitterfront mit Schneesturm und Nebel da und hüllt uns dermaβen eind, daβ fast jegliche Sicht genommen ist. Hauptmann Groth ordnet den Rückzug auf das Elbrushaus an, stellt es mir un meinen Begleiter Besler, Fuchs und Hof aber anheim, weiter vorzustoβen…Wir queren nun schräg aufwärts in die sogenannte Elbrusscharte zwischen den beiden Gipfeln (5300 Meter) und finden dort um 07.30 Uhr eine tiefverschneite Unterkunftshütte…[..].. Gegen 12 Uhr beruhigt sich das Wetter….Meine Kameraden drängen, den Aufstieg zu vollenden….Ein Gefühl der Kameradschaft und Zusammengehörigkeit mit den Kameraden der 1. Geb.Div, die befehlsgemäβ umkehren muβten, rät mir aber, das gemeinsam begonnen Unternehmen nicht seperat zu vollenden. Es wird daher vorläufig der Divisionstander an der von uns ‘Enzianhütte’ getrauften Unterstandshütte befestigt under nach Marschkompaβ zum Elbrushaus abgestiegen, wo wir um 14 Uhr anlangen.”

Naar de top

In de avond van 20 augustus kwam echter een radiobevel binnen van de divisiecommandant van de 1e GebirgsDivision om op de 21e augustus de Elbrus te beklimmen. Dat zou namelijk een dag met goed weer worden. Maar dit viel boven op de berg tegen. In de nacht woedde nog een behoorlijke sneeuwstorm en bij begin van de beklimming om 03.00 uur ’s nachts¹¹, konden de Duitsers nog steeds geen hand voor de ogen zien. Toch gingen ze verder. In totaal 21 man, verdeeld in ploegen van drie man, die met touwen aan elkaar vast zaten. Dit waren 16 man van de 1e GebirgsDivision en vijf man van de 4e GebirgsDivision. De rest bleef achter als beveiliging in het Elbrusgebouw. Om 06.00 uur waaide het nog altijd flink en het zicht bleef slecht. In het zadel tussen de beide Elbrustoppen op 5319 meter hoogte, werd een noodonderkomen ingericht en overlegd om er verder gegaan moest worden. Ze besloten door te zetten maar wind en ijle lucht maakten de beklimming zwaarder en zwaarder. Door de slechte zichtcondities moest met het kompas worden gelopen. Op 21 augustus om 11.00 uur plaatste Oberfeldwebel Kümmerle de Duitse oorlogsvlag in de sneeuw op de hoogste westelijke top van de Elbrus op 5642 meter hoogte. Vervolgens werden ook de ‘Edelweiβ’ fanion en ‘Enzian’ fanion van de beide divisies in de sneeuw gestoken. Het was gelukt.

Hauptmann Gämmerler had een verslag geschreven en vertelt hierover:

“Die Querung zur Elbrusscharte erfolgt nach Marschkompaβ. Um 8.15 Uhr erreichn wir die ‘Enzianhütte’ und rasten dort, gleichzeitig auf besseres Wetter hoffend, bis 9.30 Uhr. Dat Schneetreiben entwickelt sich zum Schneesturm. Umkehren will keiner! Also vorwärts! …[..]… Der Schneesturm wird jetzt heftiger, der Nebel dichter. Man sieht über die eigene Seillänge nicht mehr hinaus. Der Schnee verklebte die Augen. Kurz vor 11 Uhr ziegen der sich verflachende Grat und der orkanachtige Sturm die Nähe des Gipfels an. Ich lasse eng aufschlieβen und gebe zurück, Hauptmann Groth möge nach vorn kommen und allen voraus die Reichskriegsflagge auf den Gipfel bringen. Ich lasse  Oberfeldwebel Kümmerle von der 1. Geb.Div. als Träger der Reichskriegsflagge nach vorn treten, welcher dannn den Schafte tief in den Firn der höchsten erkennbare Erhebung stöβt. Die Stander der 1. Geb.Div und 4. Geb.Div. befestigen wir daneben. Dann schütteln wir uns auf die Bergsteigerart die klammen Hände; wenden unsere Gesichter wieder den Weststurm zu und kämpfen uns den Grat abwärts. Dabei macht der in den Zacken der Steigeisen sich ballende Neuschnee das Gehen auf den Eisflächen unsicher. Manch einer gleitet aus uns stürzt. Einmal fallen drie Kameraden geleichzeitig ins Seil, das aber Dr. Karl von Krauss mit eisernen Griff festhält…..[..].. Die Gesichter mit Eis verkrustet, erreichen wir wieder die Elbrusscharte und treten die Querung zum Südostsporn an. Einige Männer zeigen Erschöpfungszustande und kommen niet mehr mit. Einer, der schon mit einer Angina vom Elbrushaus mit aufgebrochen war, bricht zusammen und muβ von den Kräftigsten getragen werden….[..]… Durch energisches Eingreifen gelingt es schlieβlich auch, die Krisis zu überwinden und den Haufen wieder geschlossen weiter abwärts zu führen. Hier zeigt sich wieder einmal, daβ auch eind verhältnismäβig einfacher Berg bei schlechtem Wetter selbst stärksten Mannschaften an den Nerv gehen und, wenn nicht energisch gehandelt wird, schlieβlich zur Katastrophe führen kann…”

Josef Martin Bauer was ook één van de Duitse bergbeklimmers en vertelt later in een boek hierover:

“..Uns aber kommt kein Gefühl von Herrlichket und Majestät an. Beim Heraustreten aus dem schützenden Sattel had der Sturm uns ergriffen und drückt uns an den Hang oder wil luns wegreiβen von dem Halt, den die in zweifachen Fäustlingen frierenden Hände gesucht haben. Der Sturm schlägt uns mit Schnee, der sich festklebt und die Schicht nimmt. Die Brille darf nicht abgenommen werden weil das diffuse Berglicht uns blind machen würde…[..]…So stöhnen wir hinauf, wieder einmal pfeifend und keuchend zwischen die Mühen einer Pause eingefüght. Die Stimmen der Kameraden werden von irgendwoher zo mir getragen. Als es nur mehr achtizig Meter sein können bis hinauf, versperrt mir Hauptman Groth den Weg. Sien Kopfschütteln verbietet mir die letzte Gewaltanstrengung, denn ich müβte ja als der Unerfahrene met Gewalt und sinnoser Anstrengung erreichen, was die anderen mit List und Klugheit dem Berg abzujagenwissen. Die Gipfelkoller hat die Bergsteiger gepackt. Wie Pferde, die eine Lücke im Plankenzaun gefunden haben, reiβen sich sich los und rennen bedenkenlos den Hang empor, besessen von die Aufgabe, alles vergessend, was uns bisher zu einem geschlossen Trupp zusammengehalten hat….[…]….Aber ich habe auch die letzte Kraft ausgegeben. Groth verbietet mir jeden weiteren Schritt…[..]…Während die anderen auf dem Gifpelblock Pflöcke einschlagen und die Seile eines Fahnenschaftes verspannen, stöβt der Sturm alles in die Knie… Ich bin nur ein armseliges Schneetier im Angesicht solcher Majestät, als ein verlorener Ruf ankündigt…daβ er Zeit ist zum Absteigen.

Adolf Hitler was overigens ‘not amused.’ Albert Speer herinnerde zich dat Hitler ontplofte toen hij het bericht van de succesvolle beklimming ontving:

“Auch für einen Laien war nicht schwer festzustellen, daβ sich die Offensive zu Tode gerannt hatte. Da traf die Meldung ein, daβ eine Abteilung deutscher Gebirgstruppen den Elbrus, den höchsten Berg des Kaukasus, genommen und dort die deutsche Kriegsflagge aufgepflanzt hatte. Sicherlich handelte es sich um ein unnötiges Unternehmen, kleinsten Ausmaβes allerdings, nur als Abenteuer begeisterter Bergsteiger zu verstehen. Wir hatten alle Verständnis für diese Tour, die uns im übrigen belanglos und gänzlich unwichtig erschien. Oft habe ich Hitler wütend gesehen; selten aber brach es so aus ihm heraus wie bei dieser Nachricht. Stundenlang tobte er, als sei sein gesamter Feldzugplan durch das Unternehmen ruiniert worden. Noch nach Tagen schimpfte er unablässig bei jedem ueber ”diese verrückten Bergsteiger”, die vor ein Kriegsgericht gehörten. Mitten im Krieg liefern sie ihrem idotischen Ehrgeiz nach, meinte er empört, besetzen einen idiotischen Gipfel, obwohl er doch befohlen habe, dass alles auf Ssuchum konzentriert werde. Hier sehe man deutlich, wie seine Befehle befolgt würden.”

De bergbeklimmers zelf keerden weer terug naar beneden, nadat de Duitse oorlogsvlag overigens door de wind al aan stukken was gescheurd. Erger nog: terwijl de mannen afdaalden richting Elbrus gebouw was zich een Russische hooggebergte compagnie (gewaarschuwd door de Kirgiezen en samengesteld uit Pamirs uit Tadzjikistan) omhoog aan het werken richting het Elbrus gebouw. Deze moesten echter vanwege het slechte weer omdraaien en er ontstond geen daadwerkelijk gevechtscontact.

Toen het weer enkele dagen later beter werd, beklommen de Duitsers opnieuw de Elbrus top. Ze stelden vast dat de oorlogsvlag en divisiefanions niet op het trigonometrische hoogste punt waren geplaatst maar op een iets lager gelegen verhoging. Dit werd toen gecorrigeerd en nogmaals vastgelegd. De meest bekende foto’s van de plaatsing van de Duitse vlag zijn van dit moment gemaakt omdat toen de weersomstandigheden toen zeer goed waren.

Omdat het Elbrus-massief de oostflank van het 49e GebirgsKorps beschermde besloot de divisie leiding om twee extra gevechtsgroepen naar de Elbrus te sturen. Vooral het Elbrus gebouw had grote tactische waarde en beheerste de overgangen van de grote Elbrus-gletsjer (Asau gletsjer) naar diverse passen¹² en dalen¹³. De twee naar hun leidende officieren Dauner en Hörl ¹⁴ genoemde gevechtsgroepen werden op de zuidelijke Asau-gletsjer ingezet om de nadering naar het belangrijkste Baksan dal af te schermen.  In één van de gletsjerkloven van het dal lag het tsaristische jachtslot Krugosor, wat meermalen van bezitter wisselde. De Duitsers slaagden echter in hun opzet en het Baksan dal onder controle te krijgen. Later werd zelfs een compleet bataljon gebruikt om het Elbrus-massief te beveiligen.¹⁵

De Russen geven niet op
De Russen ondernamen nieuwe pogingen het Elbrus-massief weer in bezit te krijgen en schakelden ook ervaren Russische bergbeklimmers in, waaronder Hauptmann Gusew. Dit was één van de eerste bergbeklimmers die de 7495 meter hoge berg ‘Stalin Piek’ in Tadzjikistan¹⁶ beklommen had.  De compagnie sterke bezetting van het Elbrus gebouw wist de Russen echter keer op keer te weerstaan en ook het bataljon verder naar beneden bij de passen wist van geen wijken. In september volgde er nog een sterke aanval met luchtondersteuning maar ook deze aanval werd afgeslagen.
De Duitsers bleven het Elbrus massief bezet houden tot januari 1943 toen de Duitse Wehrmacht zich volledig uit de Kaukasus terugtrok vanwege de problemen bij Stalingrad. Aan het einde van de winter ‘42-‘43 formeerde het Rode Leger zelf ook een speciale eenheid¹⁷ die erin slaagde de Duitse vlaggen op de top van de Elbrus weg te halen en te vervangen door de ‘hamer en sikkel’ vlag van de Sovjet Unie.

Afsluiting
De plaatsing van de Duitse oorlogsvlag op de top van de Elbrus vormde het culminatiepunt van de Duitse oorlogsinspanning. Vanaf dat moment zou het alleen nog maar figuurlijk (en letterlijk) bergafwaarts gaan en zou het Nazi rijk in april en mei 1945 haar terechte einde vinden. De nederlagen bij El Alamein, het begin van de geallieerde luchtbombardementen op Duitsland, het Russische tegenoffensief bij Stalingrad en de geallieerde landing in Noord Afrika deden immers het oorlogstij keren. Alleen op zee duurde het tot in 1943 voordat het U-boot gevaar was gekeerd. Ook de 1e en 4e GebirgsDivision kregen het naderhand nog goed voor de kiezen. Beide hielden te lang vast aan de posities in de Kaukasus en leden grote verliezen. Hun resteenheden werden tijdelijk in een ‘Kampfgruppe’ samengevoegd en trokken via het Kuban bruggenhoofd en het Krim schiereiland terug. De 1e GebirgsDivision werd daarna ingezet bij de partizanen bestrijding op de Balkan en werd via Hongarije teruggedrongen naar de Steiermark in Oostenrijk waar ze capituleerde achter de Amerikaanse demarcatielinie. De 4e GebirgsDivision bleef echter aan het oostfront en werd via Oekraïne, Noord Hongarije naar Slowakije teruggedrongen. Haar resten gingen uiteindelijk in Moravië in Russische krijgsgevangenschap. Hauptmann Heinz Groth zou de oorlog overleven en uiteindelijk als majoor nog commandant van het 98e GebirgsJägerRegiment worden. Voor dapperheid werd hij nog onderscheiden met het Ridderkruis. Hauptmann Max Gämmerler werd in 1943 gewond en na genezing geplaatst bij een aanvullingseenheid van de berg artillerie in Garmisch Partenkirchen. Hij gaf hieronder ski instructie aan Hitlerjugend. Ook hij overleefde ook de oorlog en gaf later zelfs ski instructie aan Amerikaanse militairen.

Als laatste: er bestaat nog een origineel video film van de Elbrus beklimming, gemaakt door Gefreiter Rubner. Deze zijn gemaakt tijdens de tweede beklimming bij betere weersomstandigheden.  Te zien op YouTube:

---

1. Naast Hauptmann Gämmerler (GebirgsJägerRegiment 94) waren dit Leutnant Fuchs (GebirgsJägerRegiment 91), Leutnant Rank (GebirgsJägerRegiment 13), Obergefreiter Besler, divisiefotograaf Hof en vijf manschappen, waaronder Gefreiter Rubner die met zijn kleinbeeldcamera een film van de beklimming maakte. ↩︎
2. Dit waren de Chotju-Tau pas, de Chassan-Choi-Ssjurulgen pas, Asau pas en Tschipper-Asau pas ↩︎
3. Waaronder ook een Italiaans bergkorps met drie Italiaanse Alpine-divisies ↩︎
4. Via de zogenaamde Groznische Hoofdweg, die van Beslan door de Kaukasus naar Tiblis loopt ↩︎
5. brongebied van de Bolschaja Laba rivier ↩︎
6. brongebied van de Terbeda en de Kuban rivier ↩︎
7. Hij hoorde bij de Gebirgs Nachrichten Abteilung 54 ↩︎
8. Gebouwd in 1936. De Russen noemden het gebouw: ‘Priyut 11 station’ ↩︎
9. Gebirgsjäger Schwarz uit Oberstdorf ↩︎
10. 45 man sterk met ondersteunende wapens ↩︎
11. In totaal bestond de eenheid in het Elbrus gebouw nu uit 9 officieren, 11 onderofficieren en 20 manschappen van de 1e GebirgsDivision en 3 officieren, 2 onderofficieren en 5 manschappen van de 4e GebirgsDivision ↩︎
12. De beklimming vond zonder persoonlijke wapens plaats ↩︎
13. De Dongus-Orun pas, de Asau pas en de Nachar pas ↩︎
14. Dit waren het Baksan dal en Klitsch dal ↩︎
15. Allebei van het 99e GebirgsJägerRegiment ↩︎
16. II/99. GebirgsjägerRegiment ↩︎
17. Deze berg heet sinds 1998 Ismail Samanipiek ↩︎
18. Met hierin de bekende Russische bergbeklimmers Gusew, Gjeletzkis en Gusales ↩︎